Klauzule indeksacyjne w umowie kredytu frankowego (CHF)

W wyroku z dnia 24 grudnia 2018 r. Sąd Okręgowy w Łodzi, III Wydział Cywilny Odwoławczy sygn. akt. Ca 1969/17 dokonał wnikliwej oceny prawnej klauzul indeksacyjnych. W ocenie Sądu, klauzule indeksacyjne nie dotyczą głównych świadczeń stron, nie podlegały indywidualnym negocjacjom, są sprzeczne z dobrymi obyczajami oraz rażąco naruszają interesy konsumentów (kredytobiorców)

Brak indywidualnego uzgodnienia klauzuli indeksacyjnej (waloryzacyjnej) w umowie kredytowej (CHF)

W uzasadnieniu cytowanego wyroku czytamy, że: ,,Okoliczność, że powodowie sami wnioskowali o udzielenie im kredytu indeksowanego do waluty obcej CHF, w żadnym razie nie świadczy o indywidualnym uzgodnieniu treści postanowień dotyczących indeksacji.”. Ponadto Sąd wskazał, że: ,,Zgoda na zawarcie umowy o kredyt zawierający klauzule indeksacyjne nie jest bynajmniej tożsama z faktem indywidualnych negocjacji w przedmiocie treści tych konkretnych klauzul.”.

Postanowienia klauzul indeksacyjnych (waloryzacyjnych, przeliczeniowych) nie dotyczą głównych świadczeń stron

Sąd uznał, że: ,,Chociaż problem waloryzacji kwoty kredytu i rat kredytu oraz przeliczania tych należności z waluty obcej na walutę polską jest pośrednio powiązany z wypłatą i spłatą kredytu, to jednak brak jest podstaw do przyjęcia, że ustalenia w tym zakresie są postanowieniami dotyczącymi głównych świadczeń stron. Są to postanowienia poboczne, o drugorzędnym znaczeniu. Głównych świadczeń stron dotyczą tylko takie elementy konstrukcyjne umowy, bez uzgodnienia których nie doszłoby do jej zawarcia”.

Sprzeczność klauzuli indeksacyjnej (waloryzacyjnej) z dobrymi obyczajami

W swoich rozważaniach Sąd wyraźnie wskazał, że oceny sprzeczności klauzuli indeksacyjnej z dobrymi obyczajami należy dokonać wyłącznie według stanu na dzień zawarcia umowy. Bez znaczenia jest tutaj jak klauzula indeksacyjna była wykonywane przez Bank. W wyroku czytamy, że: ,,W szczególności nie ma znaczenia, czy przedsiębiorca rzeczywiście korzystał z możliwości, jakie wynikają dla niego z określonego brzmienia postanowień umownych. Istotne jest jedynie, że nie było żadnych przeszkód, aby z takich uprawnień, mogących naruszać interesy konsumenta, skorzystał. (…). Postanowienie jest niedozwolone, jeśli daje kontrahentowi konsumenta możliwość działania w sposób rażąco naruszający interesy konsumenta. Dlatego też nie miało żadnego znaczenia dla stwierdzenia niedozwolonego charakteru określonych postanowień umownych to, w jaki sposób pozwany bank rzeczywiście ustalał kurs waluty, do której kredyt był indeksowany. “.

Klauzula indeksacyjna (waloryzacyjna) narusza interesy konsumenta (kredytobiorcy) w sposób rażący

Sąd Okręgowy wskazał, że: ,,w realiach niniejszej sprawy, występują przesłanki do uznania postanowień przewidujących indeksację kredytu za postanowienia niedozwolone. Taki wniosek wynika z przeprowadzonej oceny kształtu postanowień, które z jednej strony różnicują wysokość kursu przyjętego dla przeliczeń kwoty kredytu z PLN na CHF, a następnie przeliczeń wysokości wymaganej spłaty z CHF na PLN, a z drugiej strony pozwalają kredytodawcy na swobodne ustalenie wysokości każdego z tych kursów. Już zróżnicowanie pomiędzy kursem kupna i sprzedaży stosowanym dla określenia wysokości kapitału kredytu, a następnie wysokości spłaty uznać należy za sprzeczne z dobrymi obyczajami, a równocześnie rażąco naruszające interesy konsumenta.”. W dalszej części wyroku czytamy, że: ,,Przyznanie sobie przez pozwanego prawa do jednostronnego regulowania wysokości rat kredytu indeksowanego kursem CHF poprzez wyznaczanie w tabelach kursowych kursu kupna i sprzedaży franka szwajcarskiego oraz wysokości tzw. spreadu walutowego (różnicy między kursem sprzedaży i zakupu waluty obcej) przy pozbawieniu powodów jakiegokolwiek wpływu na to, bez wątpienia narusza ich interesy i jest sprzeczne z dobrymi obyczajami.”.

Wnioski

Powyżej zaprezentowaliśmy wybrane fragmenty uzasadnienia wyroku, które wskazują na abuzywność klauzul przeliczeniowych (indeksacyjnych). Należy zwrócić uwagę, że prezentowane uzasadnienie dotyczy prawomocnego wyroku, w którym Sąd uwzględnił powództwo kredytobiorców prawie w całości i zasądził kwotę nadpłaconych rat.

W kolejnej publikacji odniesiemy się również do rozważań Sądu w zakresie klauzuli zmiennego oprocentowania.

Grzegorz Kuchta
Radca prawny

Skontaktuj się z autorem publikacji:
Tel.: +48 607 205 792
E-mail: gk@emilianowiczkuchta.pl

+48 607 205 792